Istota i zadanie światopoglądu cz. 21

Autor: | Tagi: Opublikowane w Światopogląd 1 Comment

Spoglądając na całą działalność Haeckla, mimo woli czujemy pewien podziw i szacunek dla jego energicznej, konsekwentnej, wytrwałej pracy, z jaką się dla dopięcia swego celu poświęca. Niezmordowana praca jego może być i dla nas przykładem i zachętą. Lecz tym tragiczniejsze wrażenie robi na nas myśl, że zoolog jeneński tyle siły, tyle wiedzy zawodowej  poświęca nie dla prawdy, lecz – dla dogmatycznej mrzonki. Już na pierwszy bowiem rzut oka spostrzegamy, że jego monizm jest nieszczęśliwą próbą pogodzenia dwóch zupełnie różnych poglądów, materializmu i racjonalistycznego panteizmu Spinozy. Już zasadnicze twierdzenie, że atomy materii mają obok własności i natury fizycznej także własności i naturę psychiczną, nie jest bynajmniej monistycznym rozstrzygnięciem problemu kosmologicznego. Kwestia stosunku duszy do ciała nie jest rozstrzygniętą, lecz tylko na dalszy plan odsunięta. I tak w samym punkcie wyjścia tkwi właśnie ten sam dualizm, który Haeckel tak nienawidzi i prześladuje. Zdaje się jednak, że mu nie tyle o usunięcie dualizmu w ogóle chodziło, jak raczej o wyrugowanie pewnej jego formy, przyjmującej mianowicie obok czynnika materialnego byt absolutny duchowy. Boga.

Comments
  1. Posted by Reklama