Istota i zadanie światopoglądu cz. 27

Autor: | Tagi: Opublikowane w Światopogląd 1 Comment

Zwracam tylko uwagę na siebie: oto obecnie mam przed sobą stół i papier, na którym piszę; jest im to niemniej pewne, jak że myślę w tej chwili o idealizmie.

Tej oczywistości i sam idealizm oprzeć się nie zdoła. I dlatego nie ma może żadnego myśliciela – idealisty, który by zupełnie konsekwentnie przyznał się do skrajnego i bezwzględnego solipsyzmu; wszyscy niemal idealiści przyjmują świat transsubiektywny, realny i rzeczywisty, różniący się od naszych czuć wrażeń. Mniejsza o to, czy ten świat nazywają bytem w sobie, jak Kant, czy też duchem, jak Berkeley, Fichte, Bergman i inni: w każdym razie przyjmują, sprzecznie ze swoim założeniem, świat zewnętrzny.

To też żaden z tych kierunków nie może mieć pretensji do jednolitego, jasnego i pewnego poglądu na świat. Światopogląd idealistów nie jest jednolity, bo zawiera w sobie albo sprzeczność logiczną, albo sprzeczność z całym życiem i postępowaniem naszym; nie jest jasny i pewny, ho konstrukcja świata zewnętrznego z czuć i wrażeń naszej jaźni jest pełna dowolnych przypuszczeń, pełna mistycznych, tajemniczych zagadnień.

Comments
  1. Posted by Reklama