Światopogląd - Archiwum

Istota i zadanie światopoglądu cz. 39

Autor: | Kategoria: Światopogląd Brak komentarzy
Ta walka tworząca się w każdym człowieku, mającym choć iskrę jeszcze szlachetności i dążności do ideału, to borykanie się codzienne z trudnościami najróżnorodniejszymi, ta ewolucja myśli i kultury w historii rodzaju ludzkiego, te genialne odkrycia wielkich umysłów i krwawe przewroty rożna miętnionego pospólstwa, ta walka o byt, przybierająca najrozmaitsze formy od pracy prostego robotnika aż […]

Istota i zadanie światopoglądu cz. 38

Autor: | Kategoria: Światopogląd Brak komentarzy
Więc ja, cząstka absolutu, poznaję siebie, i to koniecznie i zawsze, jako byt skończony i względny, poznaję siebie tak nawet w tej chwili, w której sobie powiedziałem, że przecież jestem częścią absolutu! Jeżeli więc filozofia chrześcijańska uznaje istotną różnicę między bytem fizycznym i psychicznym z jednej, bytem  względnym i bezwzględnym z drugiej strony, wypowiada tylko […]

Istota i zadanie światopoglądu cz. 37

Autor: | Kategoria: Światopogląd Brak komentarzy
Liczne, nieraz bardzo dziwnie i sztuczne są sposoby, którymi usiłują pogodzić ze sobą dwa pojęcia wprost siebie wykluczające, pojęcie względności i bezwzględności, pojęcie istotnej niedoskonałości i doskonałości absolutnej. Żeby im się w rzeczy samej udało stworzyć w ten sposób jednolitą całość, tego chyba sami nie wierzą, bo inaczej nie zbijaliby się nawzajem, nie szukaliby ciągle […]

Istota i zadanie światopoglądu cz. 36

Autor: | Kategoria: Światopogląd Brak komentarzy
Niech materialista aż do znudzenia nam powtarza, że duch jest tylko własnością lub funkcją materii, przez to jeszcze nie usunie faktu, że żadną miarą własnego twierdzenia udowodnić ani zrozumieć nie może. Już w pierwszej części doszliśmy do wniosku, że światopogląd ma za zadanie ujęcie przedmiotowe rzeczywistości: czyż to więc jest ujęciem przedmiotowym świata, jeżeli ten […]

Istota i zadanie światopoglądu cz. 35

Autor: | Kategoria: Światopogląd Brak komentarzy
Wobec powyższych zarzutów stawiamy tylko niektóre pytania. Czy różnica między bytem fizycznym a psychicznym jest tylko dowolną konstrukcją czysto subiektywną, lub czy ma fundament w przedmiotowej rzeczywistości? Czy różnica między bytem względnym, skończonym, a bytem nieskończonym i bezwzględnym jest mrzonką naszej fantazji? Czy w rzeczy samej nic nas nie zmusza do ustanawiania tych dwóch głównych […]

Istota i zadanie światopoglądu cz. 34

Autor: | Kategoria: Światopogląd Brak komentarzy
Z jednej strony ustanawia zasadniczą różnicę między bytem bezwzględnym a bytem stworzonym; z drugiej strony stanowi przepaść między bytem materialnym a bytem psychicznym. I tego dualizmu podwójnego nie uważa bynajmniej za tymczasowy, wskazany na razie względami metodologicznymi, który jednak w dalszym rozwoju nauki i filozofii może i powinien być zastąpiony poglądem monistycznym, lecz uważa go […]

Istota i zadanie światopoglądu cz. 33

Autor: | Kategoria: Światopogląd Brak komentarzy
Dlaczego niektóre „elementy” powstają, inne znikają? Dlaczego pewne grupy elementów są stosunkowo stałe, inne nie? Dlaczego możemy postawić prawa mechaniczne, biologiczne, historyczne itd.? Gdzie ostateczna racja tego wszystkiego? Na te pytania psychomoniści nie dają nam odpowiedzi. Już same pytania zdają się im niedorzeczne. Według nich logika zamienia się w psychologię; prawd wiecznych, zasad stałych nigdzie […]

Istota i zadanie światopoglądu cz. 32

Autor: | Kategoria: Światopogląd Brak komentarzy
Metafizyka zawiera się już w pierwszych ich założeniach. Mówiąc, że świat składa się z elementów w sobie niezmiennych, a zmiennych w stosunku do poznającego ,,ja‘‘, z góry stanowią różnicę między bytem w sobie i bytem dla nas, budują więc na teoriopoznawczym dualizmie, który przecież uważają za sprzeczny z czystym doświadczeniem. Psychomoniści chcą usunąć dualizm poznającego […]

Istota i zadanie światopoglądu cz. 31

Autor: | Kategoria: Światopogląd Brak komentarzy
Jeżeli bowiem owe elementy uważamy w stosunku do innych elementów przedmiotowych, wtedy nazywamy je fizycznymi; dezel je zaś uważamy w stosunku do elementów stanowiących nasze „ja“, wtedy nazywamy je psychicznymi. W tym światopoglądzie nie ma rzekomo także żadnej hipotezy, bo czyż można mieć jakąś wątpliwość o bezpośredniej oczywistości naszych czuc i wrażeń? A jednak: czy […]

Istota i zadanie światopoglądu cz. 30

Autor: | Kategoria: Światopogląd Brak komentarzy
Według niego „ja” nie jest niczym innym, jak tylko gęstszym skupieniem czuć i wrażeń, węzłem, jak się Mach wyraża, w ciągłej masie świata. Wszystkie rzeczy t. zw. zewnętrzne me są więc w świadomości jakiegoś indywidualnego  „ja‘‘- przestrzeń, wielkość, figura, ruch, to me wytwory mojej jaźni, ale suma elementów, mniej lub więcej ściśle ze sobą połączonych. […]